انتشار یک لایحه مهم سیاسی از عصر اصلاحات عثمانی

پایگاه مطالعات عثمانی: انتشارات کلاسیک ترکیه در ادامه مجموعه آثار کلاسیک تمدن اسلامی اثری مهم در تاریخ سیاسی امپراتوری عثمانی را منتشر کرد.

اثر مشهور به «لایحه تاتارجیکزاده عبدالله» که از سوی تاتارجیکزاده عبدالله افندی در عهد سلطان سلیم سلوم با هدف ارائه نظرات خود برای اصلاح امور تالیف شده و به سلطان عثمانی تقدیم شده بود. عبدالله افندی تاتارجیکزاده که پس از تحصیل در مدراس علمیه به مقام قاضی‌عسکری روملی رسید همزمان با تلاش های دولت عثمانی برای انجام اصلاحات همچون بسیاری از دیوانیان و اصحاب اندیشه آن قرن هجده در پی تشریح تجربیات و نظرات خود برای اصلاح امور دولتی برآمد که این نظرات خود را در قالب لایحه‌ای تقدیم سلطان سلیم سوم کرد. این لایحه به همراه دهها لایحه و طرح دیگر در راستای فرمان سلطان سلیم سوم در سال ۱۷۹۲ که از بزرگان دولت خواسته بود تا نظرات و پیشنهادات خود را برای اصلاحات در کشور ارائه دهند نوشته شده است. از این رو این لایحه در شمار آثار مهم تاریخ تحولات و اصلاحات در عثمانی شناخته می‌شود.

در حال که در آن دره با توجهب شکست های نظامی دولت نظامی ذهن بسیاری از دولتمردان درگیری اصلاحات نظامی بود، اثر در ۹ فصل (بند) و یک خاتمه سامان یافته و در تلاش است تا بر لزوم اصلاحات همزمان اقتصادی، علمی و مالی – اداری با اصلاحات نظامی تاکید می‌کند. نویسنده تلاش میکند تا بر لزوم ترجمه آثار علمی جدید اروپایی تاکید کرده امکان نیل به یک ساختار نظامی اصلاح شده بدون توجه افی به جوانب دیوانی و علمی مساله را مورد توجه قرار میدهد.

این اثر در همان دوره مورد توجه پادشاه قرار گرفت و تاثیر قابل توجهی در سیر اصلاحات عثمانی داشت. به طوری که جودت پاشا، دولتمرد و اندیشمند دوره متاخر عثمانی گزارشی از آن را در تاریخ خود ارائع کرده و نسخه های مختلفی از آن در کتابخانه های ترکیه موجود است.

به رغم این اهمیت تاکنون چاپ منقحی از این لایحه در دست نبود که با اهتمام محمد کارااصلان از سوی انتشارات کلاسیک منتشر شده است.

همچنین ببینید

نقش نخبگان ایرانی در گسترش مناسبات ایران و عثمانی در قرن نهم هجری

پایگاه مطالعات عثمانی: در قـرن نـهم هجری نخبگان برجسته ای مانند عبدالرحمن جامی ، شـیخ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *