دایرة المعارف

محافظان بالطه جی در دوره عثمانی

پایگاه مطالعات عثمانی: بالْطه جی (به معنی تبردار ، مرکب از «بالطه » به معنی تبر و پسوند «جی »)، نام گروهی از محافظان کاخهای سلطنتی در تشکیلات قدیم حکومت عثمانی که در اسناد قدیم عثمانی گاهی از آنان به «جماعت تبرداران » نیز تعبیر شده است . ظاهراً وظیفه …

بیشتر بخوانید »

اسلام گرایی عثمانی در حوزه اندیشه

مسجد ایاصوفیه

پایگاه مطالعات عثمانی: جنبش اسلام گرایی مبتنی بر این اندیشه است که مقابله موثر در برابر تهدیدات ناشی از تمدن مدرن اروپا علیه جهان اسلام تنها با ساختن دنیایی بر اساس برداشت متناسب با الزامات مدرنیزاسیون و تحت هدایت دین امکان پذیر خواهد بود. چنین دریافتی از مدرنیسم، وجه تمایز …

بیشتر بخوانید »

اسلام گرایی در ادبیات عثمانی

پایگاه مطالعات عثمانی: اسلام گرایی در ادبیات به معنای ادبیات سنتی دینی یا ادبیات اسلامی نیست؛ بلکه گونه ای از آثار ادبی با دغدغه های اسلامی است که در اواسط قرن نوزدهم از مواجهه عثمانی با تمدن غرب پدیدار شد و بازتاب برخی علوم و مفاهیم سیاسی، فلسفی، فرهنگی، علمی …

بیشتر بخوانید »

اسلام گرایی عثمانی در دوره مشروطه دوم

تصویر اول روزنامه سبیل الرشاد

در سالهای ۱۸۷۱ – ۱۸۷۱ فضای آزادی اندیشه به حدی گسترش یافت که نظیر آن قبلاً به رغم آشوب های سیاسی و مشکلات بین المللی در امپراتوری عثمانی تجربه نشده بود. تحقق خواسته های سیاسی نوعثمانیان -از جمله مشروطیت- پس از به تخت نشستن عبدالحمید دوم مدت زیادی دوام نیاورد …

بیشتر بخوانید »

اشعار رمضانیه در عثمانی

رمضانیه، نام منظومه‌هایی بود که شعرای صاحب دیوان به مناسبت ماه رمضان، تقدیم سلاطین افراد عالیرتبه و حامیان آنان می کردند؛ تعداد ابیات رمضانیه‌ها معمولاً بین ده تا بیست بیت و بیشتر در قالب قصیده بود. بعد از بخش نسیب[۱]، شخصی که شعر به او تقدیم می‌شد مورد مدح قرار …

بیشتر بخوانید »

ماهیه؛ سنت ویژه عثمانی در ماه رمضان

ماهیه

پایگاه مطالعات عثمانی: کلمه عثمانی ماهیه از واژه فارسی «ماه» با پسوند عربی «ایّه» تشکیل شده است و امروزه در معنای ماهانه به کار می رود. همان طور که ماه های رجب، شعبان و رمضان بدون ذکر هر یک از آنها در میان مردم به عنوان شهور ثلاثه خوانده می …

بیشتر بخوانید »

عثمانی گرایی در امپراتوری عثمانی

با توجه به داده های تاریخی و جامعه شناختی که پس از انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه و جنگ های ناپلئون گسترش یافت فعالیت های مربوط به تمایل مردمانی که به معنای مدرن به عنوان یک ملت تعریف می شدند و خواستار ایجاد حکومت در سرزمین های خود بودند ساختارهای امپراتوری را …

بیشتر بخوانید »

جایگاه قاضی در نهاد حاکمیت عثمانی

پایگاه مطالعات عثمانی: شناخت نهادهای حاکمیتی دولت های مختلف در ادوار تاریخی امکان فهمی درست از کارکردها و فرآیندهای ساختاری در آن دولت ها و در نتیجه امکان تحلیل درست فضای دوره های تاریخی را به فرد میدهد. از مهمترین این نهادها نهاد قضاوت است که در مرکز آن شخصیت …

بیشتر بخوانید »

جمعیت علمیه عثمانیه

جمعیت علمیه عثمانی

جَمْعیَّتِ عِلْمیّۀ عُثْمانیّه، جمعیتی که در دورۀ تنظیمات (۱۲۵۵-۱۲۹۴ق / ۱۸۳۹-۱۸۷۷م) به‌‌کوشش گروهی از روشنفکران و اصلاح‌طلبان عثمانی برای انتشار و اشاعۀ علوم، فنون و فرهنگ جدید تشکیل شد. با آغاز نهضت نوگرایی و ایجاد اصلاحات در عثمانی ــ که دستاورد گران‌قدر عصر تنظیمات بود ــ نهادها و سازمانهایی نوپا با …

بیشتر بخوانید »

ژاندارک ترک؛ خالده ادیب آدیوار

پایگاه مطالعات عثمانی: خالده ادیب آدیوار، نویسنده زن ترک در دوره‌های مشروطیت دوم عثمانی و جمهوریت. او در حدود ۱۳۰۱ در استانبول به دنیا آمد. پدرش از منشیان دربار سلطان عبدالحمید دوم بود. مادرش را در سنین خردسالی از دست داد و در خانه مادربزرگ مادریش بزرگ شد. این خانه …

بیشتر بخوانید »